Jaarverslag 2018

Meebewegen met de Brainportregio 

Eindhoven Airport heeft in 2018 haar strategie herijkt en verrijkt. Een aantal ontwikkelingen in de samenleving en in het publieke debat over de luchtvaart in het bijzonder liggen hieraan ten grondslag. We zien onder meer dat de kijk op het vliegverkeer en de impact daarvan op de leefomgeving de laatste jaren aanmerkelijk zijn veranderd. Verduurzaming staat centraal, wat ook zijn weerklank vindt in het regeerakkoord van het kabinet Rutte-III.

Als tweede luchthaven van Nederland nemen we daarin onze verantwoordelijkheid. Ons uitgangspunt is dat verdere groei alleen mogelijk is als die in balans is met de belasting van onze omgeving. Verantwoord verbinden is onze ambitie.

We schetsen hier enkele belangrijke ontwikkelingen die meewegen in de totstandkoming en uitvoering van onze strategie. Het betreft ontwikkelingen en gebeurtenissen in de Nederlandse samenleving, op het wereldtoneel, in de economie en in de luchtvaart die van invloed zijn op het vliegverkeer en onze luchthaven.

Trends en ontwikkelingen

Maatschappelijke en politieke ontwikkelingen

Klimaatafspraken in de sector

De Nederlandse luchtvaartsector heeft op 3 oktober 2018 het actieplan Slim én Duurzaam aangeboden aan minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat. Twintig organisaties en ondernemingen in de Nederlandse luchtvaartsector hebben de handen ineengeslagen om de CO2-emissies terug te dringen. Eindhoven Airport is een van de deelnemende partijen, naast onder meer Royal Schiphol Group, Rotterdam The Hague Airport, KLM, TU Delft en werkgeversvereniging VNO-NCW. De gezamenlijke partijen hebben de ambitie dat de Nederlandse luchtvaartsector de slimste en duurzaamste ter wereld wordt.

Met dit plan wordt beoogd de verduurzaming van de luchtvaart te versnellen. Het streven is dat de CO2-uitstoot van internationaal vliegverkeer vanuit Nederland in 2030 is verminderd met 35 procent. Vijf speerpunten moeten dat mogelijk maken:

Er zijn ook plannen voor ‘op de grond’: de reis van en naar het vliegveld wordt efficiënter en schoner. De luchthavens zelf zullen geheel emissieloos worden.

Slim én Duurzaam is inmiddels onderwerp van discussie. Onderzoeksbureau CE Delft noemt het actieplan ‘ambitieus en concreet in vergelijking met klimaatplannen van andere brancheorganisaties in de luchtvaart en van individuele luchtvaartmaatschappijen’. De doelstelling is volgens het onafhankelijke bureau haalbaar, maar vergt een aanzienlijke inspanning van alle betrokken partijen’. Milieuorganisaties, waaronder Greenpeace en Natuur & Milieu, vinden het actieplan niet ver genoeg gaan.

Klimaatwet

Het Klimaatakkoord van Parijs (2015) wordt steeds tastbaarder in de Nederlandse samenleving en politiek. Er wordt gewerkt aan de Klimaatwet, waartoe op 10 juli 2018 een brede coalitie van 7 politieke partijen een voorstel hebben ingediend: regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie en oppositiepartijen GroenLinks, PvdA en SP. De doelstelling van de wet is dat in 2030 de CO2-uitstoot is teruggedrongen met 49 procent (ten opzichte van het jaar 1990) en in 2050 met 95 procent.

Concrete afspraken in het kader van deze wet worden uitgewerkt aan de 5 zogeheten Klimaattafels: Elektriciteit, Gebouwde omgeving, Industrie, Landbouw en landgebruik, en Mobiliteit. Strikt genomen heeft de ‘mobiliteit’ in de Nederlandse Klimaatwet geen betrekking op de internationale maar op de binnenlandse luchtvaart. Daaronder vallen bijvoorbeeld de luchthavens (dus ook Eindhoven Airport), de binnenlandse vluchten, en de ‘kleine’ luchtvaart (General Aviation).

Een breed scala aan partijen in de Nederlandse luchtvaartsector heeft actie ondernomen: ze hebben de Duurzame Luchtvaarttafel geformeerd, als ‘subtafel’ van Mobiliteit. De partijen hebben samenwerking gezocht om de klimaatdoelstellingen voor de luchtvaart te bespreken. Doel was ambities te formuleren voor het reduceren van de CO2-uitstoot op de korte termijn (tot 2030), middellange (2050) en lange termijn (2070). Het actieplan Slim én Duurzaam is ingebracht aan deze tafel. Eind 2018 was het Luchtvaartakkoord in concept gereed; de ambities hierin gaan uiteindelijk verder dan die uit het Slim én Duurzaam. Eindhoven Airport heeft actief bijgedragen aan de totstandkoming van het akkoord.

Het is de bedoeling dat het Luchtvaartakkoord onderdeel gaat worden van het Nederlandse Klimaatakkoord.

Nieuwe Luchtvaartnota

Ook in politieke plannen komen de termen ‘slim’ en ‘duurzaam’ terug. Het zullen de sleutelbegrippen zijn in de nieuwe Luchtvaartnota (2020-2050) waaraan het kabinet werkt. In het luchtvaartbeleid is hinderbeperking voortaan het uitgangspunt en niet, zoals jaren het geval was, het aantal mogelijke vliegtuigbewegingen. Groei van het luchtverkeer wordt niet uitgesloten, maar voorwaarde is dat de kwaliteit van de leefomgeving en de lucht verbeteren. De luchtvaartsector kan, aldus het kabinet, ruimte in het aantal vluchten creëren door slimme, schonere vliegtuigen in te zetten.

Bij voorkeur wil het kabinet Europese afspraken over (milieu)heffingen op luchtverkeer en op lawaaiige en vervuilende vliegtuigen. Daarover wordt vermoedelijk in 2019 gesproken tijdens onderhandelingen over de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs. Het kabinet is van plan per 2021 een vliegbelasting in te voeren.

Economische ontwikkelingen

Economische groei zet door

De vraag naar luchtverkeer blijft toenemen. Dat is voor een deel te verklaren door de groei van de economie, die ook in 2018 heeft doorgezet. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft de groei in het afgelopen jaar becijferd op 2,8 procent, en voor 2019 verwacht het een verdere groei van 2,6 procent. De koopkracht is toegenomen, afgelopen jaar met 0,4 procent. Volgens het kabinet zal een gemiddeld gezin in 2019 ongeveer 1,5 procent meer hebben te besteden.

De Brainportregio doet het zelfs nog beter dan het Nederlandse gemiddelde. De economie groeide hier 4,9 procent.

Er zijn wel onzekerheden die de economische ontwikkeling negatief kunnen beïnvloeden, zoals de oplaaiende internationale handelsconflicten. Verder is nog steeds niet duidelijk wat de gevolgen zullen zijn van de brexit per 29 maart 2019. De nieuwe positie van het Verenigd Koninkrijk zal gevolgen hebben voor het vliegverkeer. De verwachting is dat die voor Eindhoven Airport gering zullen zijn, omdat we geen transferverkeer hebben vanuit het Verenigd Koninkrijk.

Ontwikkelingen in de luchtvaart

Rest van de wereld komt binnen bereik

Eindhoven Airport richt zich met name op het Europese point-to-point verkeer. Doorgaans stapt de reiziger op zijn bestemming niet meer over op een andere vlucht. Dat zien we veranderen. Diverse airlines zetten in op routes met een overstap. Een voorbeeld daarvan is de Russische maatschappij Pobeda, een dochter van Aeroflot, die in december 2018 de route Moskou-Eindhoven heeft geopend. Vnukovo International Airport dient als overstapluchthaven voor de rest van Rusland plus steden in Armenië, Georgië en Kazachstan.

Geopolitieke ontwikkelingen

Geopolitieke gebeurtenissen als oorlogen, terrorisme, economische sancties en epidemieën kunnen van invloed zijn op het vliegverkeer en luchthavens. Aanslagen en terroristische dreiging hebben gevolgen voor luchtvaartactiviteiten, securityeisen en grenscontroles. Ze kunnen ook leiden tot aanpassingen in gebouwen en operationele processen. In 2018 was nog te merken dat het toerisme naar Turkije ver was teruggevallen na de aanslagen daar in 2016 en 2017. Dat geldt ook voor Egypte, waar de afgelopen jaren diverse aanslagen zijn gepleegd, ook op toeristen. We zien echter voorzichtig herstel. Voor 2019 verwachten we een toename van het aantal reizigers naar deze 2 landen.